สังคมศาสตร์

ชีวิตมีมูลค่าเท่าไหร่ ?

ชีวิตมีมูลค่าเท่าไหร่

ชีวิตมีมูลค่าเท่าไหร่ ?

 

ชีวิตหนึ่งชีวิตหากถามกันว่าราคาเท่าไหร่ ถ้าพูดกันตามตรง ชีวิตคงเป็นสิ่งที่ประเมินค่าไม่ได้ เพราะคนไม่ใช่สินค้าที่มีการแลกเปลี่ยนซื้อขายกันในตลาด แต่ในการตัดสินใจทางเศรษฐศาสตร์บางทีก็อาจจำเป็นจะต้องประเมินมูลค่า เช่น ในการออกนโยบายสาธารณสุขเพื่อป้องกันโรค การสร้างการคมนาคมที่ปลอดภัย เราจะตัดสินใจอย่างไรให้คุ้มค่า ราคาที่ต้องจ่ายไม่ควรเกินแค่ไหน คำถามคือ ชีวิตมีมูลค่าเท่าไหร่ ?

 

มูลค่าของชีวิตในทางเศรษฐศาสตร์ หรือ Value of statistical life เป็นมูลค่าชีวิตทางสถิติ หมายถึง ราคาที่สังคมเต็มใจจะจ่ายเพื่อป้องกันการสูญเสียชีวิตหนึ่งชีวิตไป ซึ่งเป็นหนึ่งชีวิตที่ไม่ได้ระบุว่าเป็นใคร โดยราคาที่กำหนดนี้อาจเทียบไม่ได้กับมูลค่าในชีวิตจริงที่มีคุณค่าทางจิตใจ ไม่อาจสะท้อนมูลค่าที่คนหนึ่งคนสะสมมาตลอดชีวิตผ่านการเลี้ยงดู การศึกษา และการสร้างมูลค่าจากการทำงาน

 

คำนวณจากอะไร ?

 

การคำนวณหามูลค่าของชีวิตอาจจำแนก ได้เป็น 2 รูปแบบใหญ่ ๆ คือ หนึ่ง จากการถามตรง ๆ ให้เจ้าตัวเลือกว่าเต็มใจจะจ่ายเท่าไหร่เพื่อลดความเสี่ยงหรือลดโอกาสที่จะเสียชีวิต (State Preference) และสอง พิจารณาโดยอ้อมจากข้อมูลการตัดสินใจเรื่องต่าง ๆ ในชีวิต เช่น เรายอมแลกรายได้ที่ได้มาของเราเท่าไหร่ ไปกับการจ้างคนมาทำงานที่มีความเสี่ยงสูง หรือรายได้ของอาชีพที่ใช้ชีวิตบนความเสี่ยง (Reveal preference)

 

เราต่างไม่ถนัดกับการตีมูลค่าชีวิต

 

วิธีการถามโดยอ้อมเป็นที่นิยมสูงมากขึ้น เนื่องจากการถามตรง ๆ คนไม่สามารถตัดสินใจได้ว่าจะให้มูลค่าเท่าไหร่ เนื่องจากราคาที่ต้องจ่ายเหล่านี้เป็นการซื้อสิ่งที่ไม่ได้หาซื้อได้ในตลาด ไม่มีให้จับต้องได้ในชีวิตจริง และความเสี่ยงที่ปรากฎขึ้นเป็นตัวเลข ผู้คนรับรู้ความเสี่ยงแตกต่างกัน และสิ่งที่เรา “คิด” ว่าจะเลือก บางครั้งอาจไม่ใช่สิ่งที่เรา “เลือก” จริง ๆ ดังนั้นการสังเกตจากตัวเลือกที่เขา “เลือกไปแล้ว” จึงอาจจะเป็นวิธีลด “ความไม่เข้าใจตัวเอง” ของคนทั่วไปได้มากกว่า

 

มูลค่าที่ไม่เท่ากัน

 

หากพิจารณาข้อมูลแล้วพบว่าแต่ละประเทศก็มีตัวเลขมูลค่าชีวิตนี้แตกต่างกันไป เช่น อเมริกาอยู่ที่ราว 9 ล้านเหรียญสหรัฐต่อคน นิวซีแลนด์ 4.1 ล้านเหรียญ ออสเตรเลีย 4.2 ล้านเหรียญ ส่วนการคำนวณของประเทศไทยยังมีความหลากหลายอยู่มากขึ้นกับประเด็นและพื้นที่ที่สำรวจวิจัยซึ่งอยู่ในช่วง 4-5 ล้านเหรียญสหรัฐ

 

ความคุ้มค่าที่คุ้มค่า

 

มูลค่าของชีวิตถูกนำมาใช้ในการคิดในการออกกฎ หรือ นโยบายของภาครัฐ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการลงทุนเพื่อสะอาดบริสุทธิ์ พลังงานสะอาด การป้องกันเพื่อลดอุบัติเหตุ หรือนโยบายทางสาธารณสุข ว่าหากจำเป็นต้องใช้งบประมาณจำนวนหนึ่งเผื่อผลักดันสิ่งเหล่านี้ ราคาที่ต้องจ่ายและประโยชน์ที่จะได้รับ (Cost-benefit) มีความคุ้มค่าแค่ไหน สามารถรักษาและปกป้องชีวิตไว้ได้กี่ชีวิตคิดเป็นผลตอบแทนมากน้อยอย่างไร เป็นสิ่งที่พอจะจับต้องได้ที่จะขยายความว่าความคุ้มค่าที่จะได้รับมีความคุ้มค่าที่วัดได้เป็นเท่าไหร่

 

มูลค่าของชีวิตที่แท้จริง

 

VSL หรือ Value of Statistical Life เป็นมูลค่าชีวิตทางสถิติ ซึ่งไม่อาจสะท้อนมูลค่าชีวิตที่แท้จริง (Actual Value of life) มูลค่าชีวิตที่แท้จริงมีเพียงเจ้าตัวเท่านั้นที่เป็นผู้ประเมินมูลค่า สร้างมูลค่า และรักษามูลค่านั้น แต่คำถามที่สำคัญมากกว่าคือเราให้ความสำคัญกับมูลค่าหรือคุณค่ามากกว่ากัน คุณมีคุณค่าแค่ไหน ?

 

ลงทุนศาสตร์ – Investerest

ติดตามบทความดีดีกดที่นี่เลย FACEBOOK , OFFICIAL LINE และ WEBSITE

 

พิเศษ! เข้ากลุ่มเรียนหุ้นออนไลน์ฟรีกับลงทุนศาสตร์แบบไม่มีเงื่อนไขได้ที่ : เรียนหุ้นฟรีกับลงทุนศาสตร์

 

อ้างอิง:

  1. The Value of a Statistical Life: Economics and Politics.https://strata.org/pdf/2017/vsl-full-report.pdf
  2. Komonpaisarn T. The Valur of Statistical Life: Results from the Thai labor market http://aslea.org/papers2015/Julianna_Yik_-_Touchanun_Komonpaisarn.pdf

 

อัพเดทล่าสุดเมื่อ :

เกี่ยวกับผู้เขียน

ลงทุนศาสตร์

ผมเขียนบทความเกี่ยวกับการลงทุนตั้งแต่เบื้องต้น เหมาะสำหรับผู้ลงทุนหรือผู้ที่มีความสนใจที่จะลงทุนที่รักหรือมีทีท่าว่าจะรักในศาสตร์ของการลงทุนเหมือนกัน