เกิดอะไรขึ้นที่เชอร์โนบิล ย้อนรอยมหันตภัยนิวเคลียร์ที่ร้ายแรงที่สุดในรอบ 40 ปี 

เกิดอะไรขึ้นที่เชอร์โนบิล ย้อนรอยมหันตภัยนิวเคลียร์ที่ร้ายแรงที่สุดในรอบ 40 ปี 

 

การพัฒนานิวเคลียร์เกิดขึ้นในหลายประเทศทั่วโลก สหรัฐอเมริกามีเตาปฏิกรณ์มากเกือบ 100 เครื่อง ฝรั่งเศสมีมากกว่า 50 เครื่อง ภายในปีค.ศ. 2035 จีนอาจก้าวขึ้นเป็นประเทศที่มีนิวเคลียร์มากที่สุดในเอเชีย ท่ามกลางการพัฒนานิวเคลียร์ที่ก้าวหน้า รัสเซียยังคงมีเตาปฏิกรณ์แบบ RBMK ซึ่งเป็นเตารูปแบบเดิมตั้งแต่ก่อนปีค.ศ. 1990 เตาดังกล่าวไม่เพียงแต่เป็นเตาปฏิกรณ์ที่ออกแบบโดยสหภาพโซเวียตเท่านั้น แต่ยังเป็นเตารุ่นที่ก่อให้เกิดมหันตภัยเชอร์โนบิลขึ้นเมื่อ 40 ปีที่แล้ว ในครั้งนี้ ลงทุนศาสตร์ขอพาท่านผู้อ่านย้อนประวัติศาสตร์ไปศึกษาสิ่งที่เกิดขึ้นกับเชอร์โนบิล ดังนี้ [1, 2, 3]

 

เมื่อ 40 ปีก่อน เตาปฏิกรณ์ที่ใช้ในสหภาพโซเวียตเป็นแบบ RBMK เตาดังกล่าวโดดเด่นจากการออกแบบที่แตกต่างจากโลกตะวันตก แกนปฏิกรณ์สูง 7 เมตร เส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 12 เมตร ใช้ระบบหล่อเย็น โดยไม่มีเครื่องแลกเปลี่ยนความร้อนกั้นกลาง ทำงานจากการใช้น้ำเบาหมุนเวียนผ่านท่อความดัน รับความร้อนจนน้ำกลายเป็นไอ จากนั้นจึงส่งไอน้ำไปยังเทอร์ไบน์เพื่อผลิตไฟฟ้า และมีแท่งควบคุม 211 แท่งเพื่อจัดการอัตราการเกิดปฏิกิริยาฟิชชัน การออกแบบเตามีลักษณะ Positive void coefficient หมายถึงคุณลักษณะที่ทำให้ปฏิกิริยานิวเคลียร์และพลังงานพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว เมื่อเกิดฟองไอน้ำในระบบหล่อเย็น

 

ในวันที่ 26 เมษายน ค.ศ. 1986 เจ้าหน้าที่ได้เตรียมการทดสอบการจ่ายไฟของเทอร์ไบน์ให้แก่ปั๊มหล่อน้ำเย็น ในกรณีที่ไม่มีไฟฟ้าหลัก โดยปิดระบบความปลอดภัยอัตโนมัติ ถอนแท่งควบคุมออกเกือบทั้งหมด เตาปฏิกรณ์ RBMK อยู่ในสภาวะไม่เสถียรอย่างรุนแรง ระบบ Positive void coefficient กระตุ้นให้พลังงานพุ่งสูง จนเกิดการระเบิดไอน้ำอย่างรุนแรง ฝาครอบเตาปฏิกรณ์หนักกว่า 1,000 ตันกระเด็นออก การระเบิดครั้งแรกก่อให้เกิดการระเบิดครั้งที่สองจากก๊าซไฮโดรเจน เพลิงไหม้ทำให้แกนปฏิกรณ์หลอมละลาย สารกัมมันตภาพรังสีมหาศาล รวมถึงเชื้อเพลิงนิวเคลียร์อย่างน้อยร้อยละ 5 ถูกปลดปล่อยกระจายสู่ชั้นบรรยากาศทั่วยุโรป 

 

การระเบิดของเตาปฏิกรณ์ส่งผลต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน ตั้งแต่เกิดเรื่อง มีผู้เสียชีวิตทันที 2 ราย จากนั้น ผู้คนอีก 28 รายเสียชีวิตจากอาการป่วยด้วยรังสีเฉียบพลัน กัมมันตภาพรังสีที่กระจายไปส่งผลให้มีผู้ป่วยมะเร็งต่อมไทรอยด์อีกกว่า 20,000 ราย ประชาชนมากกว่า 350,000 รายต้องอพยพออกจากพื้นที่ รัศมี 30 กิโลเมตรของเชอร์โนบิลกลายเป็นเขตยกเว้น การพัฒนานิวเคลียร์กลายเป็นฝันร้ายในหลากประเทศ อิตาลีประกาศยกเลิกการใช้พลังงานนิวเคลียร์ ประเทศผู้พัฒนานิวเคลียร์จัดตั้ง World Association of Nuclear Operators (WANO) เพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูลและสร้างมาตรฐานความปลอดภัย 

 

เตาปฏิกรณ์รุ่น RBMK ในรัสเซียได้รับการปรับปรุงมาตรฐานใหม่ ในขณะที่นานาประเทศผู้พัฒนานิวเคลียร์เลือกใช้เตาปฏิกรณ์แบบใหม่ที่มีความปลอดภัยสูง และโลกก็ยังเต็มไปด้วยเตาปฏิกรณ์นิวเคลียร์ในหลายประเทศ อย่างไรก็ตาม เตาปฏิกรณ์ที่เชอร์โนบิลยังคงไม่สงบลงโดยสมบูรณ์ หลังคาโครงสร้างครอบเตาปฏิกรณ์ใหม่ที่ถูกใช้เพื่อกักเก็บรังสีถูกโดรนของรัสเซียโจมตีในปีค.ศ. 2025 และต้องใช้เวลาจนถึงปีค.ศ. 2030 จนกว่าจะซ่อมเสร็จ จากนี้ไป เราคงได้แต่คอยจับตาดูความเป็นไปของการพัฒนานิวเคลียร์ และมาตรการด้านความปลอดภัยที่ส่งผลโดยตรงต่อความปลอดภัยของทุกคนบนโลกใบนี้  

 

ลงทุนศาสตร์

 

รายการอ้างอิง

[1] World Nuclear Association. (April 15, 2026). Chernobyl Accident 1986. https://world-nuclear.org/information-library/safety-and-security/safety-of-plants/chernobyl-accident 

[2] Hinderstein, C. (April 30, 2026). Chernobyl Is Still a Current Event, Forty Years Later. https://carnegieendowment.org/emissary/2026/04/chernobyl-anniversary-nuclear-power-lessons

[3] Britannica Editors (May 13, 2026). Chernobyl disaster. Encyclopedia Britannica. https://www.britannica.com/event/Chernobyl-disaster