QIWI บริษัทไซส์จิ๋ว ผู้ทำธุรกิจ Service Payment แห่งรัสเซีย

QIWI เป็นบริษัทที่มีขนาด Market Cap. อยู่ที่ราว ๆ $700 M หรือมีมูลค่าราว ๆ 20,000 ล้านบาท เป็นบริษัทที่ทำธุรกิจ Service Payment โดยมีฐานลูกค้าอยู่มากกว่า 6 ประเทศ อันได้แก่รัสเซีย, คาซัคสถาน, มอลโดวา, เบลารุส, โรมาเนีย, สหรัฐอาหรับเอมิเรส และประเทศอื่น ๆ หากกล่าวโดยย่อแล้ว เป็นบริษัทที่มีฐานลูกค้าใหญ่อยู่แถบสหภาพโซเวียตเก่านั่นเอง

นอกจากธุรกิจ Service Payment แล้ว บริษัทยังได้ประกอบธุรกิจเกี่ยวเนื่องทางด้านการเงินอื่น ๆ เพื่อเสริมสร้างธุรกิจ Service Payment อีกด้วย อันได้แก่ Factoring PLUS ธุรกิจซื้อขายลูกหนี้ทางการค้า (Factoring) รวมถึงการทำ Digital BANK Guaruntees ให้แก่ผู้ประกอบการ SME เพื่อเสริมเสถียรภาพของ Balance Sheet ของผู้ประกอบการ , ธุรกิจต่อมาคือ Flocktory เป็นธุรกิจ Platform Software as a Service ที่ให้บริการด้าน Data Management ในด้านข้อมูลของลูกค้าเพื่อออกแบบผลิตภัณฑ์ที่ตอบโจทย์แก่กลุ่มเป้าหมายได้มากขึ้น, Tochka เป็นธุรกิจ Digital Banking โดย Business Model ก็เหมือนกันกับธุรกิจธนาคารดิจิทัลทั่วไป นั่นคือให้บริการฝากถอนให้สินเชื่อ และเป็นธุรกิจเกี่ยวเนื่องกับ Factoring Plus ในการซื้อขายลูกหนี้การค้า เพื่อผู้ประกอบการทั้งรายกลาง และรายเล็ก

โดยบริษัทเองนับว่ามีศักยภาพในการเติบโตที่น่าประทับใจ โดยมีอัตราการเติบโตเฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 26% ล้อเลียนไปกับ Trend ของโลกอนาคตอย่างเรื่อง Cashless Society อีกด้วย

โดย QIWI นั้นมีตัวเลขทางการเงินย้อนหลังดังต่อไปนี้ (ใช้หน่วยสกุลเงินเป็นเหรียญ)

ปี 2016

บริษัทมีรายได้ 290.64 ล้านเหรียญ

มีกำไรจากการดำเนินงานอยู่ที่ 85.01 ล้านเหรียญ (Operating Margin 29.24%)

มีกำไรสุทธิอยู่ที่ 40.22 ล้านเหรียญ (Net Margin 13.83%)

ปี 2017

บริษัทมีรายได้ 361.92 ล้านเหรียญ

มีกำไรจากการดำเนินงานอยู่ที่ 70.92 ล้านเหรียญ (Operating Margin 19.59%)

มีกำไรสุทธิอยู่ที่ 53.93 ล้านเหรียญ (Net Margin 14.90%)

ปี 2018

บริษัทมีรายได้ 424.67 ล้านเหรียญ

มีกำไรจากการดำเนินงานอยู่ที่ 127.75 ล้านเหรียญ (Operating Margin 30.08%)

มีกำไรสุทธิอยู่ที่ 51.43 ล้านเหรียญ (Net Margin 12.11%)

ปี 2019

บริษัทมีรายได้ 579.04 ล้านเหรียญ

มีกำไรจากการดำเนินงานอยู่ที่ 196.20 ล้านเหรียญ (Operating Margin 33.87%)

มีกำไรสุทธิอยู่ที่ 77.85 ล้านเหรียญ (Net Margin 13.44%)

ปี 2020

บริษัทมีรายได้ 548.18 ล้านเหรียญ

มีกำไรจากการดำเนินงานอยู่ที่ 190.22 ล้านเหรียญ (Operating Margin 34.7%)

มีกำไรสุทธิอยู่ที่ 119.32 ล้านเหรียญ (Net Margin 21.76%)

หุ้นตัวนี้ดู Valuation ดี ๆ แล้วนับว่าคุ้มค่าไม่น้อยเลย หากดูความสามารถในการทำกำไรกับค่า PE แล้วจะพบว่ามีแค่ราว ๆ 5 เท่า เพียงเท่ากัน กับธุรกิจที่มี Room มหาศาลในอนาคต และจะมาแทนที่ธุรกิจการเงินแบบดั้งเดิม

[ปัจจุบัน ณ วันที่ 18 เมษายน 2564 Market Cap ของบริษัท QIWI อยู่ที่ 682 ล้านเหรียญ เมื่อเทียบกับรายได้ปีล่าสุดแล้วจะมีอัตราส่วยมูลค่าบริษัทต่อยอดขาย หรือ PSR อยู่ที่ 1.24 เท่า ]

แต่กระนั้นแล้วธุรกิจนี้เองก็มีข้อกังวลที่ต้องระวังอยู่ นั่นคือเรื่องของกฎระเบียบจากทางธนาคารของแต่ละประเทศ โดยเฉพาะกับทาง QIWI ที่มีบริการครอบคลุมหลากหลายประเทศรอบกลุ่มรัสเซีย และเครือจักรภพโซเวียตเก่าอันเสมือนการกระจายความเสี่ยงโดยรอบ กลายเป็นหนามยอกกลับมาแทงเสียเอง จากการที่ธนาคารกลางของแต่ละประเทศอาจมีนโยบายทางการเงินที่ต่างกันออกไป การมาของสกุลเงินดิจิทัล รวมถึงการเป็นธุรกิจฟินเทค ซึ่งพบปัญหาเรื่องของสมองไหล หรือการที่บุคลากรผู้เป็นไขสันหลังของบริษัทออกไปแทบจะเป็นเรื่องธรรมดา การจะต่อโมเดลระบบเดิมให้เดิมเรียบเหมือนเดิมนั้น นับว่าเป็นงานที่ท้าทายไม่น้อย และจะยิ่งอันตราย หากผู้ที่ออกไปนั้นประกอบกิจการแข่งกับธุรกิจดั้งเดิม

ต่อมาเป็นเรื่องของปัญหาพื้นฐานที่ธุรกิจที่ประกอบในโลกดิจิทัลต้องพบ นั่นคือเรื่องของ Cyber Security และกลฉ้อฉลที่ทางบริษัทต้องพึงระวังเสมอ

ที่สำคัญสาเหตุหลักที่ทำให้ราคาหุ้นอาจไม่ไปไหน คงหนีไม่พ้นเรื่องของตัวเลขรายได้ที่มีการหดตัวลงอย่างมีนัยยะสำคัญ นั่นอาจทำให้นักลงทุนในตลาดผิดหวัง จนเกิดแรงเทขายหุ้นออกมาก็เป็นได้ ด้วยความผิดหวังกับผลงานนี้นำไปสู่การลาออกของผู้บริหารระดับสูง จนทำให้ต้องปรับทีมบริหารใหม่ ทั้งหลายทั้งปวงนี้เอง ที่เป็นปัจจัยกดให้ราคาหุ้น ณ ตอนนี้ลงต่ำมามาก จนทำให้รู้สึกฉงนใจ ณ PE ระดับ 5 เท่า

หรือว่าบางทีสิ่งนี้อาจเป็นโอกาสท่ามกลางฝุ่นควันที่คละคลุ้งพลางสายตา อันขึ้นกับขอบเขตความเชี่ยวชาญส่วนบุคคล(Circle of Competence) ความเสี่ยง ณ ผลตอบแทนที่ PE ระดับ 5 เท่า เทรดที่ระดับ Market Cap พรีเมี่ยมกว่ารายได้ราว 30% หากเราเป็นบริษัทคู่แข่ง เราอาจ Take Over บริษัทนี้มาเอง เพื่อเป็นการจ่ายเงิน (เทียบเท่า Market Cap.) เพื่อเติมรายได้เพื่อความเติบโตในสัดส่วน 1:1.3 ก็นับว่าเป็นไอเดียที่ไม่เลว รวมถึงได้ Know How และ Insight จากกลุ่มลูกค้าแถบรัสเซียด้วย

ภายใต้ความกดดันจากสภาวการณ์ต่าง ๆ นี้ หากพินิจดี ๆ อาจเป็นได้ทั้งวิกฤติจากการที่รายได้ลดน้อยลง หรือว่าจะเป็นโอกาสแก่ผู้มีวิสัยทัศน์กว้างไกลก็ได้

อย่างไรก็ตามบริษัทนี้น่าจะเป็นตัวอย่างที่ดีสำหรับบริษัทที่กำลังเลือกทาง ระหว่างปรับปรุงตัวเพื่อรักษาเสถียรภาพการทำธุรกิจเพื่อให้ไปต่อ หรือว่าจะโบกธงขาวยอมแพ้ออกจากตลาดที่เชี่ยวกราดในทะเลสีแดงนี้กัน ไม่มีใครรู้ได้ หากแต่วิสัยทัศน์ของเราต่อเรื่องนี้ อาจสร้างผลตอบแทนที่คุ้มค่าได้เช่นกัน

เสมือนกับที่คุณ Kenneth Fisher ได้กล่าวไว้ในหนังสือ Superstock ที่ว่าจุดที่ราคา Price to Sale ระดับ 1-1.5 เท่ากว่า ๆ หากแต่ประสิทธิภาพในการทำกำไรยังคงเดิมอยู่ ช่วงนี้เป็นช่วงเวลาที่เรา “ให้โอกาสผู้บริหาร” ในการปรับปรุง Business Model ทะนุบำรุงระบบให้แข็งแกร่งให้กลับมาครองใจผู้บริโภคเช่นเดิม