เหตุผล 3 ประการที่ทำให้การเติบโตของธุรกิจ subscription กำลังร่วงโรย

หากย้อนไปในช่วงระหว่างการแพร่ระบาดของโควิด-19 ในช่วงเวลาที่ผู้คนส่วนมากต้องอยู่บ้านตามมาตรการล็อกดาวน์ หนึ่งในธุรกิจที่เฟื่องฟูเป็นอย่างมากได้แก่ ธุรกิจ subscription ซึ่งหมายถึงธุรกิจที่ให้บริการลูกค้าที่จ่ายค่าสมาชิกไม่ว่าจะเป็นรายเดือนหรือรายปี ธุรกิจในลักษณะนี้มีมากมาย ไม่ว่าจะเป็นผู้ผลิตสื่อวิดีโออย่าง Netflix, Disney+ หรือ Amazon Prime Video ที่มีผู้ใช้ทะลุหลักร้อยล้านทั่วโลก [1] หรือแอปพลิเคชันสำหรับฟังเพลงอย่าง Spotify premium ที่มียอดผู้ใช้งานทั่วโลกมากถึง 205 ล้านราย [2] อย่างไรก็ตาม นับตั้งแต่ปี ค.ศ. 2022 เป็นต้นมา ยอด subscription มีแนวโน้มที่จะลดลงเรื่อย ๆ ด้วยเหตุผล 3 ประการ ดังนี้

เหตุผลข้อแรก การต่ออายุหรือการสมัครสมาชิกอาจลดน้อยลงเนื่องจากภาวะวิกฤตเงินเฟ้อ [3] นับตั้งแต่ปี ค.ศ. 2022 เป็นต้นมา ทั่วโลกเผชิญกับวิกฤตเงินเฟ้อ ทั้งจากสงครามและสภาพเศรษฐกิจที่ยังไม่ฟื้นตัวดีนักจากการแพร่ระบาดของโควิด-19 ผู้คนจำเป็นต้องประหยัดค่าใช้จ่ายมากขึ้น และหนึ่งในมาตรการรัดเข็มขัดทางการเงินที่ทำได้ก็คือการตัดค่าบริการที่ไม่จำเป็นอย่างเช่นค่า subscription ยิ่งในช่วงหลังการแพร่ระบาด ผู้คนไม่ได้มีเวลาว่างในการใช้บริการต่าง ๆ ในธุรกิจ subscription มากเท่าที่ควรแล้ว การจ่ายค่าสมาชิกต่อไปจึงกลายเป็นเรื่องที่ไม่จำเป็นอีกต่อไป

เหตุผลข้อต่อมา ผู้คนที่สมัครสมาชิกในช่วงการแพร่ระบาดไม่ต้องการต่ออายุ เนื่องจากสมัครสมาชิกหลายอย่างมากจนเกินไป และสมัครนานจนลืมไปแล้ว จากผลการสำรวจในปี ค.ศ. 2022 [4] ผู้บริโภคในสหรัฐอเมริกามากถึงร้อยละ 42 ลืมไปแล้วว่าตนเองสมัครบริการที่ต้องเสียค่าสมาชิกไว้มากมายขนาดไหน และยังคงจ่ายค่าสมาชิกให้กับบริการที่ตนเองไม่ได้ใช้งานอีกต่อไปแล้ว เมื่อความต้องการใช้งานลดลง การต่ออายุสมาชิกในปีต่อ ๆ ไปจึงลดจำนวนตามไปด้วยโดยปริยาย

เหตุผลข้อสุดท้าย การสมัครสมาชิกในธุรกิจ subscription ลดน้อยลง เพราะพฤติกรรมของผู้บริโภคที่เปลี่ยนไป [5] เมื่อเวลาผ่านไป ความอยากรู้อยากลองในบริการต่าง ๆ ของผู้คนย่อมลดน้อยลงเป็นธรรมดา ความสนใจในเนื้อหาหรือความแปลกใหม่ของแอปพลิเคชันอาจลดลง เช่น ผู้ที่สมัครสมาชิกของ Netflix หรือ Disney+ อาจเริ่มเบื่อในเนื้อเรื่องที่นำเสนอ ไม่มีเวลาดูเรื่องที่ออกใหม่ หรือผู้ที่เคยใช้งาน Spotify premium อาจอยากทดลองใช้แอปพลิเคชันอื่น ๆ นอกจากนี้ การเปลี่ยนแปลงราคาหรือข้อกำหนดในการจ่ายค่าสมาชิกยังอาจเป็นปัจจัยหนึ่งที่ทำให้ผู้คนที่เคยเป็นสมาชิกตัดสินใจต่ออายุสมาชิกน้อยลง

ธุรกิจ Subscription ที่เคยเติบโตในช่วงการแพร่ระบาดของโควิด-19 เพิ่มจากช่วงปี ค.ศ. 2012-2018 มากกว่า 300% [6] มีการเติบโตน้อยลงอย่างเห็นได้ชัด ในปี ค.ศ. 2022 บริการสตรีมมิ่งในสหราชอาณาจักร ไม่ว่าจะเป็น Netflix, Prime Video หรือ Disney+ มีจำนวนผู้ติดตามลดลงถึง 2 ล้านราย [7] และยังมีแนวโน้มว่าจะลดลงอย่างต่อเนื่องในปี ค.ศ. 2023 นี้ ไม่ว่าจะเป็นเหตุผลข้อใด เราคงได้แต่จับตาดูกันต่อไปว่า ธุรกิจ subscription จะกลับมาเฟื่องฟูได้หรือไม่ หรือจะเกิดการปรับตัวอย่างไรต่อไป เพื่อให้อยู่รอดได้ในช่วงวิกฤตเศรษฐกิจเช่นนี้