สังคมศาสตร์

จิตวิทยาและความเข้าใจใน “ข่าวลือ”

จิตวิทยาและความเข้าใจใน “ข่าวลือ”

จิตวิทยาและความเข้าใจใน “ข่าวลือ”

 

ในการลงทุนนักลงทุนส่วนใหญ่ใช้ข้อมูลทางธุรกิจ วิสัยทัศน์ผู้บริหาร ผลประกอบการทางการเงินเป็นองค์ประกอบสำคัญในการตัดสินใจเลือกลงทุน แต่ก็ยังคงมีนักลงทุนไม่น้อยที่อ่อนไหวและเปลี่ยนใจไปตามข่าวลือ เราจะใช้ชีวิตอยู่ในโลกที่มือข่าวลืออย่างมั่นคงและแน่ใจได้อย่างไร จิตวิทยาและความเข้าใจใน “ข่าวลือ”

 

ข่าวลือ (rumor) คือ ข่าวที่ส่งต่อ ๆ แพร่กระจายกันออกไป โดยที่ยังไม่แน่ชัดหรือไม่แน่ใจว่าเป็นเรื่องจริงหรือไม่ หลาย ๆ ครั้งไม่สามารถระบุหรือหาต้นตอได้ว่ามาจากไหน ซึ่งแตกต่างจากข่าวลวง (disinformation) ที่เป็นการจงใจปล่อยเรื่องไม่จริง ข่าวข้อมูลผิด (misinformation) ที่เป็นข้อมูลที่เผยแพร่ออกไปโดยที่ไม่ได้ตั้งใจหรือไม่ทราบว่าข้อมูลที่เผยแพร่ออกไปเป็นความเท็จ

 

ข่าวลือส่วนมากมักบอกกันปากต่อปาก มักเป็นข้อมูลที่พูดเกี่ยวกับคน สิ่งที่เกิดขึ้น เงื่อนไข และมักจะสะท้อนหรือร่างให้เห็นภาพความต้องการทางอารมณ์ของสังคมหรือกลุ่มคน (emotional needs of the community)

 

ข่าวลือมักปรากฏขึ้นมาในเวลาวิกฤต

 

ในสถานการณ์วิกฤตอย่างภาวะสงครามหรือท่ามกลางโรคระบาด ข่าวลือมักจะปรากฏ โดยหน้าที่ของข่าวลือนั้นอาจจะเป็นการมาช่วยทำให้ความวิตกกังวลของสังคมทุเลา ช่วยทำให้ความกำกวมที่ไม่ชัดเจนคลี่คลาย หรือข่าวลืออาจจะช่วยทำให้ช่องว่างความรู้ถูกเติมเต็ม ดังนั้นแล้วยิ่งสถานการณ์ยิ่งกำกวมเท่าไหร่ ยิ่งข้อมูลสำคัญหาได้ยากมากแค่ไหน และยิ่งความวิตกกังวลของสังคมยิ่งเพิ่มสูงเท่าไร ข่าวลือยิ่งมีมาก

 

ชนิดของข่าวลือ

 

ข่าวลืออาจจะแบ่งออกเป็นกลุ่มใหญ่ ๆ ได้ 3 กลุ่ม ตามหน้าที่ทางจิตวิทยา

 

หนึ่ง เพื่อตอบสนองความหวัง (pipedream rumor) สะท้อนสิ่งที่สังคมต้องการ หรือผลลัพธ์ที่อยากเห็น

เช่น วัคซีนกำลังมา สงครามกำลังจะจบ ผู้ทรงอิทธิพลจะพ้นอำนาจ ธุรกิจจะฟื้นตัว

 

สอง เพื่อตอบสนองความโกรธ (wedge-driver rumor) มักเป็นข่าวลือที่ลดความน่าเชื่อถือ ลดความสัมพันธ์ระหว่างคน อาจเป็นการมุ่งพุ่งเป้าไปที่แพะรับบาปหรือการมุ่งเป้าไปประเด็นอื่น ๆ ที่ต่างไป เช่น รู้ไหมใครบางคนเป็นคนไม่ดี ได้ยินมาว่าธุรกิจนี้คอรัปชัน ปั่นหุ้น ฯลฯ

 

และสาม เพื่อตอบสนองความกลัว (bogie rumor) อาจเป็นข่าวที่ทำให้สิ่งที่กลัวชัดเจนขึ้น หรือ เป็นข่าวที่ยืนยันความกลัวตามที่คนทั่วไปคิด ที่ เช่น หุ้นตกอย่างที่คาดไว้ การระบาดของไวรัสคุมไว้ไม่ได้และระบาดอยู่ใกล้ตัว

 

ธรรมชาติการแพร่สะพัดของข่าวลือ

 

หากจำเกมกระซิบบอกต่อคำที่เคยเล่นกันในวัยเด็กได้ ข่าวลือมีธรรมชาติแบบนั้น คือ ยิ่งถ่ายทอดบอกต่อกันไปรายละเอียดจะยิ่งค่อย ๆ หายไป (levelling) ข้อมูลแค่บางจุดหรือบางส่วนจะถูกเน้นให้เด่นชัดขึ้น (sharpening) และ มันจะถูกตีความและเข้าใจไปตามแรงจูงใจจากจิตใต้สำนึกของแต่ละคน (assimilation)

 

 

 

ข่าวลือในยุคสมัยสงคราม

 

สมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 ในช่วงเวลาวิกฤติที่ทิศทางยังคงกำกวม และเทคโนโลยีการสื่อสารยังพัฒนาไปไม่ไกล ประชาชนรับรู้ข่าวสารได้แต่จากรัฐบาล ข่าวลือในช่วงศึกสงครามจึงมีมากมาย เป็นไปได้หลากหลาย และอาจกลายเป็นอาวุธของศัตรูที่จะส่งอิทธิพลมายังประชาชนได้

 

คลินิกรบสยบข่าวลือ

 

ในปี ค.ศ. 1942 Gordon Allport and Robert Knapp นักจิตวิทยาแห่งมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดได้เริ่มวิจัยและคิดหาวิธีที่จะจัดการกับข่าวลือ โดยเขาทั้งสองได้เขียนคอลัมน์ในหนังสือพิมพ์ทุกวันอาทิตย์และเปิดรับข่าวลือจากผู้อ่านทุกสารทิศ เพื่อที่จะเอามาตอบด้วยข้อเท็จจริงและความคิดเห็นของผู้เชี่ยวชาญ ในขณะเดียวกันก็มีทีมงาน “นักสยบข่าวลือ” ลงปฏิบัติหน้าที่กระจายตัวออกไปยังชุมชน ร้านทำผม คาเฟ่ และสถานที่ต่าง ๆ ที่ผู้คนมักจะตั้งสภากาแฟพูดคุยกัน ลงสยามไปพร้อมกับแผ่นพับหรือเอกสารที่จะช่วยสยบข่าวลือ

 

เราจะรับมืออย่างไร ?

 

สิ่งสำคัญที่เราต้องตั้งหลักในการรับมือกับข่าวลือ ได้แก่ การทวนกลับเสมอว่าข้อมูลนี้มาจากใครเชื่อถือได้หรือไม่ การมองข่าวลือให้เป็นสมมติฐานก่อนเพื่อสงสัยโดยยังไม่ปักใจเชื่อ แล้วไปคิดต่อว่านี่คือบางส่วนของข้อมูลไหม ข่าวนี้มีเจตนาจงใจตอบสนองอารมณ์บางอารมณ์ของสังคมอยู่หรือเปล่า หากเราสามารถแยกแยะและรู้ทันข่าวลือ เราจะรับมือได้ดี และ ตัดสินใจได้อย่างระมัดระวัง

 

ข่าวลือคือข่าวที่อาจจะจริง หรือ อาจจะไม่จริง ที่ถูกบอกต่อ ๆ กันมา นักลงทุนที่ดีควรต้องสืบค้นและเสาะหาข้อเท็จจริงก่อนตัดสินใจหรือปักใจเชื่อ ใครที่พิสูจน์ได้ไว จะก้าวนำได้เร็ว และนั่นคือการเป็นผู้นำกระแสของตลาด

 

อย่าประมาทหลงเชื่อไวเกินไป แล้วก็อย่าชะล่าใจไม่สนใจในข่าวลือ

 

ลงทุนศาสตร์ – Investerest

ติดตามบทความดีดีกดที่นี่เลย FACEBOOK , OFFICIAL LINE และ WEBSITE

 

พิเศษ! เข้ากลุ่มเรียนหุ้นออนไลน์ฟรีกับลงทุนศาสตร์แบบไม่มีเงื่อนไขได้ที่ : เรียนหุ้นฟรีกับลงทุนศาสตร์

 

อัพเดทล่าสุดเมื่อ :

เกี่ยวกับผู้เขียน

ลงทุนศาสตร์

ผมเขียนบทความเกี่ยวกับการลงทุนตั้งแต่เบื้องต้น เหมาะสำหรับผู้ลงทุนหรือผู้ที่มีความสนใจที่จะลงทุนที่รักหรือมีทีท่าว่าจะรักในศาสตร์ของการลงทุนเหมือนกัน