อาเซียนร่วมใจทำไมทำไม่ได้ ? สาเหตุที่อาเซียนยังไม่รวมกันเป็นปึกแผ่น

อาเซียนร่วมใจทำไมทำไม่ได้ ? สาเหตุที่อาเซียนยังไม่รวมกันเป็นปึกแผ่น

สมาคมประชาชาติแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (Association of Southeast Asian Nations) หรือที่เรียกโดยย่อว่า อาเซียน คือการรวมกลุ่มกันของประเทศแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ที่มีการลงนามก่อตั้งอย่างเป็นทางการมาตั้งแต่ปีค.ศ. 1967 ที่ประเทศไทย เริ่มแรกจาก 5 ประเทศ ได้แก่ ไทย อินโดนีเซีย มาเลเซีย ฟิลิปปินส์ และสิงคโปร์ และเริ่มขยายความร่วมมือไปยังประเทศต่าง ๆ จนมีสมาชิกรวม 11 ประเทศในปัจจุบัน แม้เส้นทางมิตรภาพจะยาวนาน แต่อาเซียนกลับยังไม่มีความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันมากเท่าที่ควร ในครั้งนี้ ลงทุนศาสตร์ขอพาท่านผู้อ่านไปสำรวจสาเหตุที่อาเซียนยังไม่รวมกันเป็นปึกแผ่น ดังนี้ [1, 2, 3]

สาเหตุสำคัญที่ทำให้อาเซียนไม่อาจรวมเป็นหนึ่งเดียวกันได้ เกิดจากการที่แต่ละประเทศมุ่งให้ความสำคัญกับการแก้ไขปัญหาของตนเอง ประเทศในกลุ่มสมาชิกอาเซียนเต็มไปด้วยความหลากหลาย ทั้งทางด้านระบอบการปกครอง ศาสนา และปัญหาภายในที่มีความซับซ้อน เมื่อต้องมารวมกลุ่มกัน ความหลากหลายเหล่านั้นไม่อาจทำให้แต่ละประเทศหลอมรวมเพื่อมุ่งมั่นในเป้าหมายเดียวกัน เพราะประเทศทั้งหลายต่างยืนยันในจุดยืนของตนเอง มั่นคงในอธิปไตย ขณะที่อาเซียนเองก็ไม่มีนโยบายที่จะกดดันแทรกแซงประเทศสมาชิกด้วยความรุนแรง 

ในการประชุมแต่ละครั้ง ประเทศอาเซียนล้วนมีจุดมุ่งหมายการจัดการในปัญหาเฉพาะประเทศของตน ยกตัวอย่างเช่น ฟิลิปปินส์มุ่งแก้ไขปัญหายาเสพติด พม่าต้องการจัดการกวาดล้างชาวโรฮิงญา แม้ทั้งอาเซียนจะมีปัญหาที่ควรจัดการร่วมกัน เช่น ปัญหาการถูกจีนรุกรานแนวทะเลจีนใต้ แต่การประชุมร่วมกันกลับไม่ก่อให้เกิดข้อสรุปใดอย่างเป็นรูปธรรม จีนพอใจที่จะติดต่อกับประเทศอาเซียนเพื่อเจรจาแยกจากกัน ในขณะที่อาเซียนก็ปราศจากฉันทามติที่จะสร้างข้อตกลงให้เป็นปึกแผ่น เห็นได้จากการประชุมอาเซียนร่วมกันในปีค.ศ.2012 ที่ประชาคมอาเซียนล้มเหลวในการตกลงเขียนแถลงการณ์สรุป นับเป็นความล้มเหลวครั้งสำคัญที่ทำให้ความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันของอาเซียนถูกตั้งคำถาม 

การขาดจุดยืนร่วมกันระหว่างประเทศอาเซียนส่งผลให้จีนเข้ามาแทรกแซงการดำเนินงานได้อย่างง่ายดาย ขณะเดียวกัน ข้อพิพาทระหว่างประเทศสมาชิกอาเซียนเองก็ยังไม่คลี่คลาย อาทิเช่น ข้อพิพาทเส้นแบ่งเขตแดนระหว่างไทยและกัมพูชา ท่ามกลางปัญหาของประเทศสมาชิกที่เป็นอยู่ อาเซียนยังไม่มีองค์กรหรือข้อตกลงส่วนกลางที่จะช่วยระงับความขัดแย้งได้โดยตรง สิ่งเหล่านี้สะท้อนให้เห็นถึงการรวมกลุ่มอาเซียนที่ยังไม่ก่อให้เกิดประโยชน์ได้มากเท่าที่ควร 

แม้การรวมกลุ่มอาเซียนอาจยังไม่เห็นผลชัดเจนมากนัก แต่การที่ประเทศทั้งหลายได้รวมตัวกันก็นับเป็นหมุดหมายสำคัญของการพัฒนาขั้นต่อไป ต่อจากนี้ เราคงได้แต่คอยจับตาดูทิศทางการบริหารงานขององค์กร การตัดสินใจของแต่ละประเทศ เพื่อที่จะผลักดันให้ประชาคมอาเซียนสามารถทำงานร่วมกันได้อย่างมีประสิทธิภาพ เป็นกลุ่มก้อนที่มีความเป็นปึกแผ่น มั่นคงแข็งแรง และมีอำนาจมากเพียงพอจะต่อรองกับมหาอำนาจในเวทีโลกได้มากกว่าเดิม 

 

ลงทุนศาสตร์

รายการอ้างอิง

[1] ASEAN Secretariat. (n.d.). About ASEAN. https://asean.org/about-asean/

[2] Adinda Khaerani Epstein. (April 17, 2026). Cambodian-Thai conflict exposes ASEAN limits. https://www.gisreportsonline.com/r/cambodian-thai-conflict-asean-limits/

[3] มาร์ก กุซาโลมา, เอกวิทย์ มณีธร, โชติสา ขาวสนิท, & ภารดี ปลื้มโกศล. (2563). การขาดเอกภาพเป็นปัญหาของอาเซียน. วารสารการเมืองการบริหารและกฎหมาย, 12(1), 37-62.