ตัวตนไม่ใช่สิ่งที่เราต้องค้นหา แต่เป็นสิ่งที่เราต้องสร้างขึ้น

เราใช้ชีวิตอย่างเคยชินกับบทสนทนาในสังคม ตลอดช่วงเวลาแห่งการเติบโตที่ว่า เราต้องค้นหาตัวตนของเราให้เจอ ทั้งระบบการศึกษา ค่านิยม วิธีปลูกฝังตั้งแต่ระดับครอบครัว เหล่านี้สร้างความคิดว่าเรามีแก่นแท้บางอย่างอยู่ และหน้าที่ของเรา คือการค้นหามันให้เจอ แต่แท้จริงแล้วเราเป็นส่วนประกอบของความทรงจำ และประสบการณ์ชิ้นต่าง ๆ ตลอดชีวิต และนั่นทำให้เราสามารถพัฒนาและเปลี่ยนแปลงได้เสมอ Julian Baggini ชวนเราคุยใน Ted Talk ที่ชื่อว่า “Is there a real you” หรือ “ตัวตนที่แท้จริง มีจริงรึเปล่า”

เรามักเคยชินกับการถามตัวเองประจำว่าเราจะรู้ได้อย่างไร ว่าตัวตนของเราคืออะไร มากกว่าการถามตัวเองว่าแท้จริงแล้ว สิ่งที่เรียกว่าตัวตนนั้นมีอยู่จริงไหม เป็นคุณสมบัติบางอย่าง ที่ยากจะเปลี่ยนแปลงจริงหรือเปล่า คำจำกัดความมากมายมาจากบทสนทนาในสังคม ไม่ว่าจะเป็นดวงชะตาราศี ปีนักษัตรจีน การทำนายทางวิทยาศาสตร์เช่นแบบทดสอบบุคลิกภาพ ที่ถูกนำไปใช้ในการคัดเลือกบุคคลเข้าทำงานในองค์กรด้วยซ้ำ เรามักจะสงสัยและถูกดึงดูดโดยมาตรวัดเหล่านี้ เพราะเราอยากรู้ว่าเรามีสไตล์การเรียนแบบไหน เป็นคนรักแบบไหน มีวิธีการทำงานอย่างไร

แต่ความเข้าใจว่าตัวตนเป็นสิ่งที่เราต้องค้นให้พบ มันอยู่ตรงนั้นและไม่มีการเปลี่ยนแปลง อาจไม่ถูกเสมอไป ความเป็นปัจเจกบุคคลถูกสร้างขึ้นจากชุดประสบการณ์ต่าง ๆ และความทรงจำ เพราะสิ่งเหล่านี้ที่ก่อร่างสร้างความเป็นเรา แต่มันไม่ได้มีตัวตนตรงกลางที่เราต้องค้นพบให้เจอเหมือนกับความจริงที่ซ่อนอยู่ ความทรงจำ ความต้องการ การรับรู้คือองค์ประกอบที่มารวมกัน ที่พัฒนาสร้างเรื่องราวที่เราบอกกับตัวเราเอง

หากคุณต้องผ่าตัดเปลี่ยนหัวใจ คุณจะยังเป็นคนเดิม แต่ถ้าคุณต้องผ่าตัดเปลี่ยนความทรงจำ คุณจะยังเป็นคนเดิมอยู่ไหม

เรามาจากการรวมตัวของสิ่งต่าง ๆ ที่ไม่ได้ถาวร นักจิตวิทยาคลินิกประสาท ยืนยันข้อเท็จจริงที่ว่าความรู้ทางประสาทวิทยา ชี้ให้เห็นชัดแล้วว่ามันไม่มีจุดศูนย์กลางของสมองที่เชื่อมโยงเอาประสบการณ์ต่าง ๆ เข้าด้วยกัน แต่มันคือกลไกในสมองส่วนต่าง ๆ ที่ทำงานพร้อมกันแต่แยกเป็นส่วนส่วนอย่างอิสระ

เราจำชื่อน้ำตกแห่งหนึ่งด้วยชื่อของมัน ไม่ว่าเราจะกลับไปเที่ยวที่นั่นกี่ที มันก็ยังเป็นที่เดิม แต่วิธีการไหลของน้ำ ปริมาณของน้ำในแต่ละวัน เส้นทางที่น้ำเดินทางจากจุดหนึ่งไปอีกจุดหนึ่ง รายละเอียดเหล่านั้นไม่เคยเหมือนเดิมเลยสักวัน เราเองก็ไม่ได้เกิดมาพร้อมแก่นแท้ที่บอกว่าเราคือใคร แต่เราประกอบสร้างความเป็นเราผ่านสิ่งต่าง ๆ ในชีวิต

ดังนั้นคนเรานั้นเปลี่ยนแปลงได้ พัฒนาได้ ตัวตนไม่ใช่สิ่งที่เราต้องไปค้นหาให้เจอ ไม่ใช่สิ่งลี้ลับที่ต้องออกไปตามหา สิ่งที่เราเป็นอยู่ในปัจจุบันคือสิ่งที่คุณได้ค้นเจอ และสร้างขึ้นในเวลาเดียวกัน