เพื่อนรักหรือเพื่อนร้าย อินเดียและรัสเซียมีความสัมพันธ์กันแบบใด

เพื่อนรักหรือเพื่อนร้าย อินเดียและรัสเซียมีความสัมพันธ์กันแบบใด

 

ท่ามกลางความสัมพันธ์ระหว่างประเทศมหาอำนาจที่ร้อนระอุ อินเดียพยายามรักษาความเป็นอิสระทางยุทธศาสตร์ โดยดำเนินความสัมพันธ์กับทั้งจีน สหรัฐอเมริกา รัสเซีย และประเทศมหาอำนาจอื่น ๆ ควบคู่กัน ขณะเดียวกัน ความสัมพันธ์ระหว่างอินเดียและรัสเซียก็เป็นที่น่าจับตามองเช่นเดียวกัน เป็นที่ทราบกันดีว่าจีนและอินเดียมีพรมแดนติดกันที่ยังเป็นข้อพิพาท ในขณะที่รัสเซียและจีนมีความสัมพันธ์ทางยุทธศาสตร์ที่ใกล้ชิด และทั้งจีน อินเดีย รัสเซีย ต่างก็อยู่ในกลุ่ม BRICS ร่วมกัน ในครั้งนี้ ลงทุนศาสตร์ขอพาท่านผู้อ่านไปสำรวจความสัมพันธ์ระหว่างอินเดียและรัสเซีย ตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบัน ดังนี้ [1, 2, 3]

 

นับแต่อดีตเป็นต้นมา ความสัมพันธ์ระหว่างอินเดียและรัสเซียมีความใกล้ชิดมาอย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่ช่วงยุคที่รัสเซียยังคงเป็นสหภาพโซเวียต อินเดียและสหภาพโซเวียตได้สถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตอย่างเป็นทางการในวันที่ 13 เมษายน ค.ศ. 1947 หรือไม่กี่เดือนก่อนอินเดียได้รับเอกราช อินเดียได้รับความร่วมมือจากสหภาพโซเวียตในหลายด้าน โดยเฉพาะการพัฒนาอุตสาหกรรม เทคโนโลยี โครงสร้างพื้นฐาน และความร่วมมือทางการทหาร ขณะเดียวกัน อินเดียยังคงดำเนินนโยบายไม่ฝักใฝ่ฝ่ายใดในช่วงสงครามเย็น แม้จะมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับสหภาพโซเวียตมากขึ้นตามลำดับ

 

ในปีค.ศ. 1971 อินเดียและสหภาพโซเวียตได้ลงนามในสนธิสัญญาสันติภาพ มิตรภาพ และความร่วมมือ (Indo-Soviet Treaty) ซึ่งกลายเป็นหนึ่งในหลักประกันสำคัญด้านยุทธศาสตร์ของอินเดีย ในช่วงที่ขัดแย้งกับปากีสถาน สหภาพโซเวียตสนับสนุนอินเดียทั้งทางการทูตและทางทหาร หลังสหภาพโซเวียตล่มสลายในปี ค.ศ. 1991 ความสัมพันธ์ระหว่างอินเดียและรัสเซียยังคงดำเนินต่อไป ในปี ค.ศ. 2000 ทั้งสองประเทศลงนามในปฏิญญาว่าด้วยหุ้นส่วนทางยุทธศาสตร์ และในปี ค.ศ. 2010 ได้ยกระดับความสัมพันธ์ขึ้นเป็นหุ้นส่วนทางยุทธศาสตร์ที่มีความพิเศษและมีสิทธิพิเศษ 

 

ทั้งอินเดียและรัสเซียร่วมกันวิจัยและผลิตอาวุธยุทโธปกรณ์ เช่น เครื่องบินรบ Su-30MKI รถถัง T-90 ขีปนาวุธความเร็วเหนือเสียง BrahMos และอินเดียยังจัดซื้อระบบป้องกันภัยทางอากาศ S-400 จากรัสเซีย นอกจากนี้ ทั้งสองประเทศยังร่วมมือด้านพลังงาน วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และการผลิตไฟฟ้านิวเคลียร์ เช่น โครงการก่อสร้างโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ Kudankulam 

 

หลังจากความขัดแย้งระหว่างรัสเซียและยูเครน อินเดียยังคงสนับสนุนน้ำมันดิบของรัสเซีย ความสัมพันธ์ระหว่างรัสเซียและอินเดียยังคงเป็นไปด้วยดีโดยมีผลประโยชน์ระหว่างกัน อินเดียจำเป็นต้องรักษาสมดุลไม่เอียงข้างไปยังสหรัฐอเมริกา ไม่ปล่อยให้จีนรุกรานพื้นที่เขตแดน และระวังไม่ให้รัสเซียเอนเอียงไปทางจีนมากจนเกินไป ความสัมพันธ์ระหว่างอินเดียและรัสเซียไม่ใช่แค่เพื่อนรักหรือเพื่อนร้าย แต่ถูกนักวิเคราะห์กล่าวถึงในฐานะ “การแต่งงานเพื่อผลประโยชน์” (Marriage of Convenience)” ซึ่งยังคงเป็นที่น่าจับตามองต่อไป

 

ปัจจุบัน ทั้งสองประเทศมีกรอบความร่วมมือระหว่างกันมากมาย ไม่ว่าจะเป็น BRICS, SCO, G20 หรือสหประชาชาติ (UN) จะเห็นได้ว่า จะเห็นได้ว่า อินเดียและรัสเซียผูกพันกันด้วยผลประโยชน์จนแยกจากกันไม่ขาด ขณะเดียวกันก็ยังต้องคอยระมัดระวังอันตรายที่อาจเกิดขึ้นได้รอบด้าน จากนี้ไป เราคงได้แต่คอยจับตาดูความพยายามในการรักษาสมดุลความสัมพันธ์ ท่ามกลางสถานการณ์ความขัดแย้งทั่วโลกที่กำลังปะทุขึ้นต่อเนื่อง

 

ลงทุนศาสตร์

 

รายการอ้างอิง

[1] Bloomberg Originals. (September 11, 2026). 

Why India Won’t Break Up With Russia. https://www.youtube.com/watch?v=TXGXuWfWFIE

[2] Pereira, A. (2026, September 14). India-Russia Relations. Encyclopedia Britannica. https://www.britannica.com/topic/India-Russia-Relations

[3] Brief on India-Russia Relations. https://www.mea.gov.in/Portal/ForeignRelation/India-Russia0726.pdf