สรุปหนังสือ How Google works คิดอย่างผู้นำ ทำอย่างกูเกิล

หนังสือ How Google works คิดอย่างผู้นำ ทำอย่างกูเกิล เป็นหนังสืออีกเล่มที่กะเทาะแก่นแนวคิดการทำธุรกิจของบริษัทเทคโนโลยี โดยกูเกิลถือเป็นบริษัทที่ประสบความสำเร็จอย่างยิ่งทั้งในแง่ของส่วนแบ่งตลาดและการทำกำไร วันนี้ผมได้สรุปความการสรุปหนังสือเล่มนี้มาจากการสรุปความของพี่นักลงทุนอีกท่านหนึ่ง (นามแฝง : นายมานะ) หวังว่าจะเป็นประโยชน์อย่างยิ่งสำหรับผู้อ่านทุกคน

เขียนโดย อดีต CEO Google คือเอริค ชมิดท์ และอดีตรองผู้อำนวยการฝ่ายผลิตภัณฑ์ โจนาธาน โรเซนเบิร์ก
หนังสือเรื่องนี้บอกเล่าถึงกลยุทธ์ของ Google

ในอดีต ธุรกิจที่ชนะ ไม่ใช่ผลิตภัณฑ์ที่ดีที่สุด แต่เป็นผลิตภัณฑ์ที่เข้าถึงผู้บริโภคมากที่สุด
ยกตัวอย่าง Notebook ให้ทายว่ายี่ห้อไหนขายดีที่สุดในโลก?
คำตอบ HP
ให้ทายต่อมาว่า Notebook ยี่ห้อไหนมีอัตราการเสียมากที่สุดในโลก
คำตอบก็ HP อีก
HP ไม่ได้ชนะเพราะผลิต notebook ดีที่สุด แต่ชนะเพราะเป็นแบรนด์ที่ลูกค้าคุ้นเคยมากที่สุด
เจฟฟ์ เบโซส CEO ของ Amazon พูดถึงการแข่งขันในอดีตว่า ให้ใช้เวลา 30% สร้างของที่ดีที่สุด และใช้เวลา 70% ที่เหลือไปกับการทำการตลาด
ในอดีต สินค้าที่ชนะ จึงไม่ใช่ของดีที่สุด แต่ต้องหาซื้อง่าย หรือมีแบรนด์คุ้นหู
แต่ปัจจุบัน มี 2 ปัจจัยสำคัญที่เปลี่ยนไปจากอดีต
อินเตอร์เน็ต 2. โทรศัพท์มือถือ (Device)
การรวมกันของ 2 ปัจจัยนี้ทำให้ “ข้อมูล” เป็นสิ่งที่หาได้ง่าย และมีราคาถูก
บริษัทสมัยใหม่จึงไม่ต้องเสียเวลา 70% ไปกับการเอาข้อมูลไปยัดใส่หู หรือหาหน้าร้าน แต่หันมาใช้เวลาส่วนใหญ่มาพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้ดีขึ้นไปเรื่อย ๆ
ด้วยเทคโนโลยีด้านข้อมูลและ logistic ที่พัฒนาขึ้นมาก ปัจจุบันไปจนถึงอนาคต ผลิตภัณฑ์ที่ดี จะสำคัญที่สุด

ถามคำถามใหม่ แล้วทำยังไงถึงจะสร้างผลิตภัณฑ์ที่ดีที่สุดขึ้นมาได้
บางคนอาจจะบอกว่าให้จะสร้างผลิตภัณฑ์ที่ดีที่สุดได้ ต้องมีไอเดีย หรือมีแผนธุรกิจเทพ ๆ
แต่ Google เกลียดแผนธุรกิจ
โจนาธาน ผู้เขียนหนังสือเล่มนี้เคยเขียนแผนธุรกิจ เพื่อไว้ให้ google ใช้สู้กับ Microsoft
สมัยนั้น Google ยังเป็นแค่บริษัทเล็ก ๆ ที่ยังไม่เข้าตลาด แต่ Microsoft คือบริษัท Tech ที่ใหญ่ที่สุดในโลก
โจนาธานถูก บอร์ดบริหารกดดันให้เขียนแผนธุรกิจอย่างละเอียด
หลังเขียนเสร็จโจนาธานยื่นแผนนี้ให้ Larry Page ผู้ก่อตั้ง Google ดู
Larry Page ถามโจนาธานกลับว่าเคยเห็น วิศวกร สร้างผลิตภัณฑ์ที่ดีกว่าที่แผนกำหนด และเร็วกว่าที่เขียนในแผนได้มั้ย
คำตอบคือไม่มี
แผนนั้นก็เลยถูก Larry Page เขวี้ยงทิ้งไป
ในอดีตการมีแผนธุรกิจเป็นเรื่องจำเป็น เพราะการจะสร้าง Model ต้นแบบ มันมีค่าใช้จ่ายสูงมาก
จึงต้องวางแผนให้รัดกุม และใช้คนน้อยคนพิจารณาตัดสินใจ
แต่ในปัจจุบัน Model ต้นแบบถูกลงมาก และใช้เวลาน้อยลงมาก ใคร ๆ ก็สร้างได้ ไม่ต้องรอให้ผู้บริหารระดับสูงเป็นคนตัดสินใจก็ได้
Google เลยไม่เชื่อในแผนธุรกิจ แต่เชื่อในการจ้างคนที่เก่งที่สุด
และปล่อยให้คนเหล่านั้นมีอิสระในการทำงานให้มากที่สุด โดยที่ไม่หลุดไปจาก mission ขององค์กรก็พอ
แต่จะทำอย่างไร จึงจะจ้างคนที่เก่งที่มาสุดมาได้
ให้ค่าจ้างมากที่สุดรึเปล่า
คงไม่ใช่ เพราะ Google บอกว่าพนักงานส่วนใหญ่ที่ Google จ้าง ได้เงินเดือนน้อยกว่าตอนอยู่ที่ทำงานเดิม
และน่าจะจริง เพราะย้อนกลับไปเมื่อ 15 ปีก่อน Google ยังเป็นแค่บริษัทเพิ่งเริ่มก่อตั้ง ไม่มีเงินมากขนาดนั้น
คำตอบคือ ต้องสร้างสภาพแวดล้อมที่คนเก่งอยากมาทำงานด้วย
หรือก็คือสร้างวัฒนธรรมองค์กรที่ดีที่สุดนั่นเอง

กลยุทธ์ของ Google ก็คือ การสร้างวัฒนธรรมองค์กรที่ดีที่สุด
แล้วมันเป็นยังไง
Google เป็นบริษัทที่มีคนอยากทำงานด้วยมากที่สุดใน US (จากการจัดอันดับของทั้ง LinkedIn/Fortune)
หลายคนเข้าใจว่าเพราะ Google มีอาหารดี ๆ ให้กินฟรีทุกวัน แต่จริง ๆ ไม่ใช่เลย
จริง ๆ Google ใส่ใจในรายละเอียดทุกองค์ประกอบของชีวิตพนักงาน
นอกจากสวัสดิการชั้นยอด อย่างอาหาร หรือสวัสดิการอื่น ๆ แล้ว
Google ให้อิสระกับพนักงานเต็มที่ในการทำงาน
โดยมีหลักสำคัญที่สุดแค่ 2-3 ข้อ เช่น Focus on Users/Make the world a better place/Don’t be Evil
พนักงาน Google มีอิสระมาก สามารถที่จะแย้ง CEO ได้ถ้าไม่เห็นด้วย
มีหลักว่าอย่าฟังพวก Hippo ย่อมาจาก Highest Paid Person’s Opinion (ความคิดเห็นของคนที่เงินเดือนเยอะสุด)

มีเคสหนึ่งน่าสนใจคือตอนที่ Larry Page (ผู้ก่อตั้ง google) เสิร์ชหา ข้อมูล มอเตอร์ไซด์ Kawasaki H1B
แต่โฆษณาที่โผล่ออกมาดันเป็น บริษัทรับทำ Visa ประเภท H1B
ตอนนั้นเป็นเวลาบ่ายของวันศุกร์แล้ว คิดว่า Larry Page ทำยังไง?
CEO ทั่วไป น่าจะเรียกประชุมด่วนเพื่อเรียกฝ่ายโฆษณา และผู้เกี่ยวข้องมาจัดการแก้ปัญหา
สิ่งที่ Larry Page ทำคือปริ้นโฆษณาห่วย ๆ อันนั้นไปแปะที่โรงอาหารพนักงาน
แล้วก็กลับบ้านไปโดยไม่ได้บอกอะไรใครทั้งสิ้น
เช้าวันจันทร์เวลาตี 5 มีอีเมล ส่งมาหา Larry Page
เขียนอธิบายปัญหาที่เกิดขึ้น ว่าทำไมโฆษณามันห่วย พร้อมต้นแบบ Algorithm ที่แก้ปัญหานั้น
ภายหลังต้นแบบวิธีนี้กลายมาเป็น การคัดกรองโฆษณาที่ Google ใช้ในปัจจุบัน
ที่เจ๋งมาก ๆ ของเรื่องนี้คือทีมที่ส่งอีเมลมาไม่ใช่ทีมโฆษณาแต่เป็นทีมวิศวกร ที่ไม่ได้เกี่ยวกับเรื่องนี้เลย
ด้วย Culture ของ Google ที่ให้อิสระกับพนักงานมาก ๆ
พนักงานจึงสามารถจะทำอะไรก็ได้ ขอแค่ Focus on Users และไม่ใช่เรื่องเลวร้าย
Culture ของ Google เปลี่ยนให้พนักงานธรรมดากลายเป็นคนโคดเก่ง?
เปล่าเลย แค่เป็น culture ที่คนเก่งอยากจะมาทำงานด้วย เพราะได้แสดงศักยภาพจริง ๆ ของตัวเอง

ปัญหาขององค์กรส่วนใหญ่คือ การไม่ได้ออกแบบ culture องค์กรเอาไว้
คือบริษัทส่วนใหญ่ที่ success จะเริ่มจากเน้นการสร้างยอดขาย/กำไร
พอรู้ตัวอีกทีก็กลายเป็นบริษัทขนาดใหญ่แล้ว
พอใหญ่ค่อยมานั่งคิดว่าควรมี culture หรือ mission เท่ ๆ ก็เลยโยนไปให้ทีมงานสักทีมของบริษัททำ
ซึ่งบางที mission ยาว ๆ ที่เขียนมา ก็ไม่ตรงกับ แนวคิดแรกเริ่มของผู้ก่อตั้ง เพราะคิดขึ้นมาทีหลัง
การจ้างงานก็เหมือนกัน บริษัทส่วนใหญ่เลือกที่จะให้ HR หรือ outsource เป็นคนทำ
แต่ Google มองว่าเรื่องนี้สำคัญมาก
Google เลยให้พนักงานทุกคนช่วยกันหาคนเก่งรอบตัว
ให้ผู้บริหารระดับสูง ที่เข้าใจทุกสายงาน screen Resume
และมีคณะกรรมการสัมภาษณ์ถึง 4 ครั้ง ก่อนจะรับเข้าทำงาน
เหมือน Google ไม่จำเป็นต้องมีพนักงาน HR?
HR เฉลี่ยของบริษัททั่วไปจะอยู่ประมาณ 1% ของพนักงานทั้งหมด
แต่ HR ของ Google มีอยู่ถึงประมาณ 7%
สะท้อนให้เห็นว่า Google ให้ความสำคัญกับคนมากจริง ๆ

สรุป

Google ใช้การสร้าง Culture มาเป็นกลยุทธ์ทางธุรกิจ
ปัจจุบัน Tech เปลี่ยนเร็วมาก Vision ของ ทีมผู้บริหาร และ culture สำคัญมาก
ถ้า Vision หรือ Culture ไม่ดีก็จะเป็นอย่าง Kodak หรือ Yahoo
นักลงทุนเลยไม่ควรดูแค่ 5 forces แต่ต้องดูลึกไปถึงทีมผู้บริหารและ culture องค์กร

Appendix

การสร้างผลิตภัณฑ์ที่ดีที่สุด อาจจะทำให้บริษัทขึ้นเป็นอันดับ 1 ของโลกอย่าง Apple ก็ได้
การเป็นอันดับ 1 ของโลกก็สำคัญ แต่ที่สำคัญกว่าคือทำอย่าไรให้บริษัทไม่ถูก disrupt ซะเอง
ทุกผลิตภัณฑ์มี product life cycle
เมื่อเทคโนโลยีไปถึงจุดหนึ่ง platform เดิม ๆ ที่เราใช้มันจะล้าสมัย
ถึงเราจะเป็นผู้ผลิตเพจเจอร์ที่เทพที่สุด มันก็ไม่มีค่าอะไรในสมัยนี้
ดังนั้นแค่พัฒนาผลิตภัณฑ์หลักให้ดีที่สุด ผลิตภัณฑ์เดียวอาจจะไม่พอที่จะทำให้บริษัทอยู่รอดไป 10 ปี 100 ปี
คำตอบเดียวกันที่ google ใช้คือใช้วัฒนธรรมองค์กร เป็นกลยุทธ์
ดึงดูดคนเทพ ๆ
และไม่เพียงเท่านั้น แต่คนเทพ ๆ เหล่านี้ไม่ต้องพัฒนาแต่ search
แต่มีอิสระที่จะพัฒนาผลิตภัณฑ์อะไรก็ได้ที่ตรงกับ mission ขององค์กร
การจัดสรรทรัพยากรของ google จึงไม่ได้มองที่เรื่องของ efficiency เพียงอย่างเดียว
แต่ google กล้าที่จะทดลองผลิตภัณฑ์ใหม่ ๆ
แม้ว่าจะล้มเหลว มันก็ยังเกิดการเรียนรู้
ด้วยวัฒนธรรมองค์กรแบบนี้ google จึงกลายเป็นเหมือน University ที่ไม่ยึดติดกับอาจารย์หรือผู้บริหารคนใดอีกต่อไป
Google กลายเป็นองค์กรที่ฆ่าไม่ตายไปแล้ว